Kasteeltje Meerwijk

Kasteeltje Meerwijk

Waar ruim twintig prinsessen u welkom heten.

In deze wervende tekst zal elke Bosschenaar direct lezen om wat voor prinsessen het hier ging. De roemruchte tijd van het bordeel waar zelfs Fats Domino opgetreden heeft, hoort in het collectieve geheugen van de stad en zeker in dat van het dorp Engelen. 

Fats Domino treedt op in het kasteeltje in 1979.

Ik sprak met Rob Gruben, die samen met Bertie Geerts een boek schreef over de geschiedenis van het kasteeltje. En die geschiedenis gaat heel wat verder terug dan die van ‘Hasj-koningin tante Jet’. Zij bouwde het kasteel om tot bordeel, nadat zij voor haar hasjhandel in de gevangenis belandde en daar door twee dames van lichte zeden op het idee van een chique seksclub was gezet. Dat de zaken daar goed liepen, weet iedereen die in Engelen woonde: zo nu en dan voeren jongens stiekem naar de overkant om de topless-dames in de tuin te zien zonnen. 

Dat op en rond de plaats  van het huidige kasteeltje verschillende achttiende-eeuwse landhuizen stonden die dienst deden als buitenplaats voor de elite, is minder bekend. Pas in de negentiende eeuw, in 1851, ontstond de eerste versie van wat wij nu zien als we vanuit de klotsbak naar de Genie roeien. In 1850 kwam, na veel gesteggel in de voorafgaande periode, het landhuis Meerwijk en het naastgelegen landhuis Dieszigt in handen van Hendrik Anton van Thije Hannes. Hij liet het oude landhuis Meerwijk slopen en liet aan de andere kant van de bocht een heel nieuw kasteeltje bouwen. 

Neogotiek-Tudorstijl en Koning Willem ll
Op dit punt in de geschiedenis van de stad en haar directe omgeving was
’s-Hertogenbosch nog altijd  overwegend protestants (pas in 1853 werd de bisschoppelijke hiërarchie officieel hersteld), en zo ook Van Thije Hannes. In de bouwstijl van het kasteeltje is dat duidelijk zichtbaar. Kennen we de neogotiek nu als een grotendeels katholieke bouwstijl, in deze periode was dit nog een geëigende stijl in protestantse kring. Bouwmeester Arnoldus van Veggel had al enige faam verworven in Neogotische architectuur, een stijl die niet per ongeluk van Engeland overgewaaid was naar ons land. Willem ll, die als jonge prins in Engeland studeerde, was zo onder de indruk van de bouwstijl die hij in die tijd ‘ontdekte’, dat hij, toen hij  eenmaal Koning der Nederlanden was, introduceerde. Niet voor niets dus wordt deze zogenaamde ‘Tudorstijl’  ook wel ‘Willem ll-gotiek’ genoemd. Het meest opvallend aan deze stijl zijn gotische ornamenten in stucwerk en cement, met name kantelen, overhoekse torens, opengewerkte balustraden, topgevels en getrapte vensteromlijstingen. 

Lang heeft Hendrik Anton niet van zijn kasteel genoten: in korte tijd overleden hijzelf, zijn vrouw en enige dochter waarna in 1856 het landgoed verkocht werd. In 1871 werd vanwege de komst van stoomschepen, de loop van de Dieze veranderd. De scherpe bocht werd uit de Dieze gehaald en daarbij werd een deel van het grondgebied dat hoorde bij de buitenplaats onteigend. In 1900 liet alweer een nieuwe eigenaar het oorspronkelijke Tudorkasteeltje grotendeels slopen. Waarom het prachtige bouwwerk tot een schim van het oorspronkelijke gebouw werd teruggebracht is onduidelijk. Er werd gefluisterd dat de nieuwe eigenaar, Johannes Smits, niet helemaal bij zinnen was. 

In 1902 werd het Henriëttekanaal geopend, het vervolg op onze klotsbak, naar de sluis. Tussen die periode en het huidige kasteeltje is nog veel te vertellen, van Meerwijk als werkplaats voor orgelbouw tot nieuwbouw in de huidige staat en de huidige feest- en trouwlocatie. Voor wie, net als ik, in gesprek met Rob Gruben enthousiast is geworden over de plek waar zoveel verschillende mensen steeds een andere invulling aan gaven, is het boek ‘Meerwijk – Buitenleven aan de Dieskant’- zeker een aanrader. Het staat vol verhalen, feitjes, maar vooral ook prachtig beeldmateriaal dat mijn blik op deze plek tijdens het roeien (inderdaad, ik heb niet altijd mijn ogen in de boot) veranderd heeft: ik zie niet meer alleen het hoerenkot van Tante Jet: ik zie een plek waar de geschiedenis van de stad weerspiegeld wordt in het doen en laten van onze welgestelde medemens. 

Prijs: € 29,95 en te bestellen via info@angrisa.nl
ISBN 978 90 829768 0 9

Renske van Dillen

De bar in kasteeltje Meerwijk, in de tijd dat het een bordeel was, 1979.