In onze botenloods liggen heel wat boten die zijn vernoemd naar de Bossche vestingwerken. Zo ook de Leuvense Poort. Die zie je in onze stad niet alleen als gladde vier op het water. In de binnenstad is de Leuvense Poort, begin dertiende eeuw in gebruik genomen als stadspoort, nog steeds te bewonderen. In de schoenenwinkel aan de Hinthamerstraat nummer 10 zijn restanten van een toren duidelijk zichtbaar. Ook zijn de contouren van de voormalige toegangspoort met zwarte steen aangegeven in de beklinkering van de drukke winkelstraat.
Gevangenpoort
In de veertiende eeuw, na de eerste stadsuitbreiding, kreeg de stadspoort een nieuwe bestemming als huis van bewaring. Daarom wordt de Leuvense Poort ook Gevangenpoort genoemd. Verdachten werden er tot aan hun rechtszitting in hechtenis gehouden. Begin negentiende eeuw waren op de eerste en tweede verdieping acht hokken voor de zogenaamde ‘criminele’ gevangenen. Licht en lucht kwamen maar heel spaarzaam in de cellen. Elke cel had een krib met stro en twee wollen dekens. Op het weekmenu stond onder meer erwtensoep met spek, boekweitgrutten met karnemelk en aardappelen met azijn en boter. En: dagelijks een halve kan bier.
Onhandelbare gevangenen
Er was ook een onderaardse put, ook diefput of gayool genoemd. Daarin werden de zwaarste en meest onhandelbare gevangenen ondergebracht. Zonder krib, stro, licht en verse lucht. De meeste cellen waren zo bouwvallig dat de gevangenen ’s nachts aan de ketting werden gelegd met ijzeren halskragen en handboeien. Rond 1810 werd de stadspoort, toen al niet meer in gebruik als gevangenis, op bevel van Napoleon afgebroken. Hij kon er met zijn leger niet vlot genoeg doorheen.
Eerste stadsommuring
De Leuvense Poort was onderdeel van de eerste vestingmuur van de stad. In 1185 gaf Hertog Hendrik van Brabant stadsrechten aan ’s-Hertogenbosch, waarna de bouw begon. De hoofdpoorten werden vernoemd naar de voornaamste steden van het Hertogdom: Leuvense Poort (Hinthamerstraat), Brusselse Poort (Orthenstraat) en Antwerpse Poort (Vughterstraat). Het verhaal gaat dat de Hertog deze steden dwong om mee te betalen aan de bouwkosten. Ook een noordelijke en zuidelijke Waterpoort maakten onderdeel uit van het bouwwerk. Ook deze namen vind je terug in onze vloot.
Bronnen: Erfgoed ’s-Hertogenbosch en Bossche Encyclopedie
Evelien Lucius