Twee ansichten uit Berlijn
Eind februari was ik een paar dagen in Berlijn. Het was koud en zonnig. Op de fiets naar een voormalige Stasi gevangenis, langs eindeloze flats en troosteloos braakland. Naar het Hamburger Bahnhof voor moderne kunst. En naar het zowel pompeuze als deemoedige monument voor het Rode Leger in het Treptow park.
Het voorgenomen bezoek aan de Wannsee schoot er bij in. Beter nog eens terug komen in de zomer en na een fikse fietstocht op de oever uitrusten en mogelijk een glimp opvangen van een passerende roeiboot.
Op zoek naar grappige kaarten (in Duitsland verkochten ze jarenlang zwart-wit kaarten waarop keurige vijftiger-jaren types de meest ijselijke humoristische teksten uitten) trof ik tot mijn eigen verrassing in een linkse boekhandel in Kreuzberg een ansicht aan van een schilderij met roeiers.
Het schilderij heet An der Alster in Hamburg, en is geschilderd door Max Liebermann in 1910. Het betreft dus een rivier in Hamburg en niet Berlijn.
Liebermann (1847-1935) was een in zijn tijd gevierde realistische schilder, woonachtig in Berlijn, maar geregeld op bezoek in Nederland, in kunstenaarskringen in Laren en Scheveningen. Later was hij docent aan de Koninklijke Akademie voor Kunsten in Berlijn, tot hij na de machtsovername door Hitler in 1933 moest terugtreden, toen Joden steeds meer uit het openbare leven werden geweerd.
Liebermann woonde de laatste jaren van zijn leven aan de Wannsee en zal ook daar wellicht roeiers hebben gezien. Hij stierf in isolement.
In Duitsland is de geschiedenis nooit ver weg. Ter opbeuring dan toch ook deze grappige roeikaart:
Greet Kuipers