Vanaf deze editie van de Bossche Dol hebben we er een nieuwe rubriek bij: Hertogboten. Daarin worden de namen van boten ‘ontsluierd’. We zoeken onder andere uit hoe een boot aan haar naam komt, welke betekenis erachter zit en waar De Hertog de boot heeft aangeschaft.
De vuurdoop is voor de Nehalennia. Ik heb me al vaak afgevraagd waar deze naam vandaan komt en wanneer ik in de buurt van Leiden onder een viaduct met de naam Nehalennia doorrijd, geeft dat de doorslag om op zoek te gaan naar naam en afkomst van deze skiff.
Gevraagd om informatie bij een paar leden van het ‘eerste uur’, word ik doorverwezen naar Marc Schouten. Hij zal me vast meer kunnen vertellen.
Geschiedenis
In 2000 heeft Marc, als eerste Hertoglid ooit, de Skiffhead gevaren in de toen splinternieuwe Grote Waternavel. De boot is zo nieuw dat Marc haar nog uit de plastic verpakking moet halen. De wedstrijd bevalt erg goed maar de Grote Waternavel (Hassle skiff) is een oefenskiff met mindere vaareigenschappen.
De vereniging heeft op dat ogenblik geen enkele skiff van wedstrijdkwaliteit en in de planning is, voorlopig voor een groot aantal jaren, ook geen aankoop van een zware wedstrijd-skiff voorzien.
De Nait Soezen (tweedehands en een mindere boot), komt pas in 2004 en de Saillant, lichte skiff, in 2006. De Judastoren is de eerste, zware wedstrijdskiff die de vereniging nieuw aanschaft.
In 2000 informeert Marc dus naar echte wedstrijdboten. Peter Klomp (van Waterline Equipment) laat Marc weten dat hij nog een ‘tweedehands’ wedstrijdskiff heeft liggen. Deze is als reserveboot naar een WK geweest en verder niet gebruikt.
Op tweede Paasdag in dat jaar probeert Marc de wedstrijdskiff uit in Tilburg en besluit de boot maar te kopen.
De boot wordt Nehalennia genoemd, vooral omdat Marc het een aardige naam vindt en omdat de naam een verwijzing heeft naar schepen.
In de jaren daarna vaart Marc elk jaar wel een aantal wedstrijden in de Nehalennia, o.a. Dommel, Linge, Skiffhead, Bernkastel en in 2006 ook nog de Hel van het Noorden. Ook hebben er nogal wat Hertog-leden in gevaren.
De Hertog heeft indertijd als beleid dat privé-boten mogelijk zijn, mits een reëel medegebruik door leden (mits in bezit van de juiste examens) is toegestaan.
Echter, zo’n 10 jaar na aankoop wijzigt het beleid en wil het bestuur van privéboten af. Er volgt een periode van moeizaam onderhandelen met het toenmalige bestuur. En uiteindelijk wordt de Nehalennia aan De Hertog overgedragen. Een periode waaraan Marc minder prettige gevoelens heeft en waarop hij liever niet terugkijkt.
Momenteel wordt er nog steeds in de Nehalennia geskifft (S3 skiff voor ca. 80 kg).
Overigens: de Nehalennia vaart nu naamloos. Na een beschadiging is de boot opnieuw gelakt en is er geen naam meer opgeplakt.
De naam
Nehalennia (ook Nehalenia, Nehalaenniae, Nehalaenia) was een inheemse beschermgodin die in het 2e en 3e eeuwse Gallia Belgica door reizigers, met name zeelui en handelaren, vooral werd vereerd bij de monding van de Schelde. Nehalennia is alleen bekend door grote hoeveelheden gevonden altaren bij Colijnsplaat en Domburg (het huidige Zeeland).
De vereerders van Nehalennia kwamen uit een groot gebied dat Gallia Belgica, Germania Inferior, Germania Superior en Britannia omvatte (zo ongeveer Nederland, België, Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië).
Het is niet bekend of het om een Keltische of een Germaanse godin gaat of dat zij uit een oudere, inheemse traditie stamt. Evenzo geldt dat voor haar naam.
Mogelijk is de naam te herleiden tot een samenspel van een aantal Keltische of Germaanse woordstammen.
De Belgische naam- en taalkundige, paleograaf Maurits Gysseling, geeft een verklaring door te verwijzen naar het achtervoegsel ‘ennia’, dat volgens het Indo-Europese ‘nei’ in een Keltische vervoeging gelezen kan worden als ‘leiden’. Dus ‘stuurvrouw’, ‘leidster’ (van het schip naar een veilige haven). Dat past goed bij haar functie van beschermgodin van de scheepvaart.
Marianne Kats
Bron: Marc Schouten, Wikipedia